The Rolling Stones & The Swingin’Pig

 

 

 

 

The German bootleg label run by Dieter Schubert, had developed a reputation for deluxe, coloured-vinyl releases from quality source tapes.
Swingin' Pig was one of the first bootleg labels to legally release unauthorised contemporary recordings, exploiting a loophole in the Rome convention that made it technically legal, in countries that had signed the Rome convention, to issue recordings, without permission, from countries that hadn't signed it, and the USA hadn't signed it. Their first such release was Atlantic City '89, a triple-CD box of The Rolling Stones, put out in 1990.

 

Literature: Clinton Heylin, The Great White Wonders A history of Rock bootlegs, 1994.

 

 

---

Bootleggers hebben altijd veel last gehad van andere bootleg­gers. Succesvolle uitgaven werden doorgaans snel gekopieerd, wat kwaliteitsverlies opleverde en winstderving betekende voor de oorspronkelijke bootlegger. Tegen kopiëren viel weinig te ondernemen. Wel konden bootleggers ervoor zor­gen dat de oor­spron­ke­lijke uitgave er bij­zonder uitzag en dus gewild was bij de liefheb­bers. Zo werd door boot­leg­gers ge­bruik ge­maakt van gekleurd vinyl (niet alleen leuk, maar te­vens een garantie dat er ge­bruik gemaakt werd van 'maagdelijk' vinyl van goede kwa­litie­it). In dat opzicht bijvoorbeeld on­derscheidde TMQ zich van 'The Smo­kin' Pig'. Te­vens kon de boot­leg­ger iets aan de hoes­ont­wer­pen doen. De under­ground-hoezen van William Stout zijn tot op de dag van vandaag zeer gewilde collectors-items.

 

Een pro­bleem voor exporterende bootlegge­rs is: hoe pas­seer je de doua­ne. Omko­pen lijkt een goed idee, maar is dat niet, zoals een flink aantal boot­leg­gers begin 1997 in Flo­rida aan den lijve on­dervond. In maart arresteerden un­der­cover-agen­ten van de Amerikaanse douane en de FBI, na een goed en lang­durig voor­be­reide operatie in sa­menwerking met de RIAA, der­tien vertegenwoordigers uit de bootleg-indus­trie, afkomstig uit Amerika, Duitsland, Italië, Engeland en Neder­land. De geëiste straf­fen variëren van 5 tot 35 jaar. De bootleggers zouden door een undercover-agent naar Flo­rida zijn ge­lokt onder het voorwendsel dat ze na gedane zaken (met de douane) fees­te­lijk zou­den wor­den onthaald op een dagje Disneyland. Het re­sultaat: "A fe­deral grand jury sit­ting in Or­lan­do has re­tur­ned a 40-count indict­ment char­ging 13 indivi­duals with con­spiracy and sub­stantive char­ges invol­ving the manufac­tu­ring, impor­ting, and distribu­ting of unaut­horized or 'boot­leg' com­pact music discs. The indict­ment al­leges that the defen­dants, on various dates, manufac­tured, smuggled, and/or dis­tributed bootleg compact music discs" (U.S. Depart­ment of justice, United Sta­tes Attor­ney - Middle District of Florida, Internet, march 1997). De bootleg­gers waren actief in meer dan twaalf landen en zouden behoren tot de top van de bootleg-industrie. In de loop van het onder­zoek zijn naar schatting 800.000 (!) boot­leg CD's in be­slag geno­men. Een zware klap voor de bootleg-indus­trie, waar­van de echo tot in Luxem­burg werd ge­hoord en een swingend varkentje de dood­schrik bezorgde. The Swin­gin' Pig is niet meer!

 

Of het bij deze 800.000 CD's nu werkelijk gaat om bootlegs of ook om na­per­singen/ vervalsingen is moeilijk te zeggen. Om een indruk te geven van de omvang van de bootleg-productie: alleen de Stones boot­leg catalogus (vinyl en CD’s) telt sedert 1969 al meer dan 3500 verschil­lende titels (uiteraard met flinke overlappingen wat het ma­teriaal be­treft en doorgaans in slechts kleine oplagen).    

 

De enige Nederlander onder de arrestanten was de Hagenaar Char­les L. (40). Ons land kent nogal wat fana­tieke pla­ten/CD/boot­leg ver­zamelaars, maar als pro­du­cent van boot­legs nam Ne­derland in vergelijking met bijvoorbeeld Duitsland geen bij­zonder grote plaats in. Neder­land gold in bootleg-kri­ngen toch voor­name­lijk als een door­voer­land. Tegen Charles L., vermoe­delijk dus meer hande­laar dan producent, werd ove­ri­gens een ge­van­genis­straf geëist van 15 jaar.

 

Om de Ame­ri­kaan­se jus­ti­tie te mis­lei­den be­dien­de het TMQ label zich in het verleden weleens van de aan­dui­ding 'made in Hol­land'. Echt in Nederland gemaakt was een bootleg van Bob Dylan die zo rond 1970 uitkwam, goedkoop uitgegeven als pro­test tegen de te hoge prij­zen van de officiële platenindust­rie. Meer­dere LP's volg­den, waaronder een enkele met een fraaie hoes van Peter Pon­tiac. Min of meer be­kende Ne­der­land­se la­bels waren 'Sky Dog' en 'RSVP' (Rolling Stones Vinyl Pres­sings). Beide labels kenden trouwens geen omvangrijke catalogus.

 

Bootlegs zijn in ons land altijd gemakke­lijk te koop geweest, bij­voor­beeld vroeger op de markt op het Wa­ter­looplein. Tegen­woordig is het iets moei­lijker om aan boot­legs te komen, maar - de claims van de Ame­rikaanse justitie ten spijt - nog steeds niet onmo­ge­lijk. Internet biedt altijd uitkomst.

De jongste Stones-tournee (2007) heeft inmiddels weer de nodige boot­legs op­geleverd. Gro­te ar­ties­ten wer­ken door­gaans mee aan live ra­dio- of TV-uit­zen­din­gen en het zal voor niemand een verras­sing zijn dat die binnen de kortste ke­ren op CD staan en over de toon­bank gaan.

Voor de ge­wone con­su­ment is het al jarenlang mo­ge­lijk om zelf CD's op te nemen. Dat maakt het wel erg een­voudig om bijv. een live ra­dio-uit­zending op CD te zetten en te ver­menig­vul­digen; een aar­dig hoesje is zo ge­maakt. Nog eenvoudiger: het uitwisselen van liveconcerten via internet op bijvoorbeeld Torrent-sites.

 

Bootleggers zo zou je kunnen zeggen, zijn door het aanbod op internet van gratis beschikbare (illegale) muziek, net zo de klos als de officiële platenmaatschappijen. Bootleggers zijn dan ook uitgeweken naar een ander product: DVD’s van liveshows en videoclips. Met digitale camera’s worden shows vanuit 1 of meerdere standpunten opgenomen en op DVD uitgebracht, vaak in een fraaie verpakking (digipack). Fans willen toch graag een souvenir van de show die ze net hebben bijgewoond.

 

Bijvoorbeeld The Who en Pearl Jam hebben fans in de gelegenheid gesteld om concert CD’s dan wel DVD’s via hun websites officieel te bestellen. De grote vraag is waarom de Stones dat niet doen. Vermoedelijk heeft het te maken met de oude rechtenkwestie tussen Decca en de Stones over hun oude materiaal (tot 1970). Voor nummers die onder Decca vallen zouden de Stones een zakelijke deal moeten sluiten met deze firma.

 

Van Bob Dylan wordt interessant materiaal uitgebracht in een officiële ‘the bootleg’ serie. Ook dat gebeurt bij de Stones niet. En dus…

 

Zolang er vraag is van verzamelaars zullen er bootlegs worden geproduceerd. En vroeg of laat staat er een bootlegger op die de verleiding niet kan weerstaan om een kwaliteitslabel te beginnen, met als logo ongetwijfeld een door William Stout gete­kend var­kentje. Zo verscheen rond de eeuwwisseling een schitterende bootleg CD met een concertregistratie uit 1972 ‘Ladies and gentlemen The Rolling Stones’ (feitelijk een soundtrack van een quadraphonic film uit die tijd); op de achterkant van de hoes grijnst een varkentje met een zonnebril en een sigaar de toeschouwer tegemoet: Trade Mark Of Quality, geen ‘Swingin’ pig’.

 

René Spork  2009